Pages

Tuesday, February 14, 2017

Who Builds Walls and Who Pays for Them?

The Great Wall of China was not built for its would-be historic value nor for the tourist attraction it earned now. Neither do other walls of the world such as the really ancient Sumerian's Amorite wall, the Walls of Constantinople, the Berlin Wall and many others including our own Harar City Wall.

Who Builds Walls and Why?

In contrary to the saying 'good fences make good neighbours', walls are evidences of distrust and hate. Sumerian's Amorite Wall was built 4,100 years ago by Sumerian rulers to keep Amorites out of Mesopotamia. Walls of Constantinople (today's Istanbul) were built in the 15th century by Byzantine empire to keep away Arab conquerors. Great Wall of China was built from the 3rd century BC to 17th century AD by the orders of kings to defend Ming dynasty and to keep northern nomadic tribes of Mongule out. Berlin wall was built in the 19th century to stop people escaping communist East Germany to the west. The difference here, it is not West Germany that blocked entry but the East prohibited exit. Harar wall of Ethiopia was built in the sixteenth century by successor of Ahmed Ibn Ibrahim, Emir Nur Ibn Mujahid to protect the Sultanate from outside invaders.

Tuesday, February 7, 2017

How to Decrease Institutionalized Human Rights Violations in Ethiopia

Picture: Zeway Federal Prison
/under construction/
Sometimes, I think we who criticize government for violating human rights don't know how to protect them ourselves. I think even if the regime changes, the violations may continue. History tells us institutions like Maekelawi continue to function as before regardless of regime changes. Sometimes, I also think, even if the government officials at the top don't want the rights violations, the individuals at the lower level may continue to violet them because there is no institutional way of holding them accountable. (Our cultural beliefs on physical punishment shouldn't be disregarded. Even mothers go to the extreme of steaming their  beloved children with pepper smoke when they think the latter made mistakes.)

Tuesday, January 31, 2017

ጉደኛውን ተራራ (Tullu Gudo) አየነው!

ዝዋይ ሐይቅ፣ በተለምዶ ዝዋይ በምትባለው ባቱ ከተማ ዳርቻ ላይ፣ በታላቁ ስምጥ ሸለቆ ውስጥ፣ ከአዲስ አበባ በስተደቡብ 100 ማይሎች ርቆ የሚገኝ፣ 440 ስኵዌር ኪሎ ሜትር የሚሰፋ፣ ብዙም የማይወራለት፣ ብዙም ያልለማ፣ ታሪካዊ እና ተፈጥሯዊ ፋይዳው የላቀ፣ ትልቅ ሐይቅ ነው። ሐይቁ 5 ደሴቶች አሉት። በደሴቶቹ ላይ በኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ቤተ ክርስቲያን ስር የሚተዳደሩ የተለያዩ ቤተ ክርስቲያኖች አሉ፤ የታቦታቱ ቁጥር 44 ነው ይባላል።

በቱሉ ጉዶ ደሴት ላይ ባለችው የማርያም ቤተ ክርስትያን ጊቢ ውስጥ አንድ ሙዚዬም አለ። ሙዚዬሙ ውስጥ 'መጽሐፈ ሔኖክ' የሚባለው ዝነኛ መጽሐፍ አለ አሉ። ሔኖክ በመጽሐፍ ቅዱስ አማኞች የኖህ ቅድመ አያት ነው ተብሎ ይታመናል። የአዳም ስድስተኛ የልጅ ልጁም ነው። ሔኖክ ከእግዜር ጋር በምድር ላይ ተንሸራሽሮ የጻፈው የጉዞ ማስታወሻ ነው 'መጽሐፈ ሔኖክ'። መጽሐፉ መጽሐፍ ቅዱስ ጥራዝ ውስጥ ባይካተትም በኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ቤት በጣም ይከበራል። በዓለም ዙሪያም ታሪካዊ ፋይዳው ትልቅ ነው። የመጽሐፈ ሔኖክ ምዕራፎች ከፊሎቹ 300 ዓመት ከክርስቶስ ልደት በፊት፣ ከፊሎቹ ደግሞ 100 ዓመት ከክርስቶስ ልደት በኋላ የተዘጋጁ እንደሆነ በታሪክ ተመራማሪዎች ይታመናል።

የመጽሐፈ ሔኖክ ታሪክ ሲወሳ መጀመሪያ (የኛ ከሆነው የግዕዙ መጽሐፍ በፊት) ፍልስጤም ውስጥ በእብራይስጥ እና በአርማይክ ቋንቋ ከተጻፈ በኋላ 800 ዓመት ከክርስቶስ ልደት በፊት ጀምሮ የገባበት ጠፍቶ ነበር። ከዛ ምንም እንኳ ከፊል የላቲን ትርጉሙ በአውሮጳ ቢኖርም፣ በ7ኛው ክፍለ ዘመን (ከ1,500 ዓመታት በኋላ) ኢትዮጵያ ውስጥ ሙሉው የግዕዝ ትርጉሙ መኖሩ ተሰማ። ከዛ በኋላ መጽሐፉን ለመስረቅ አውሮጳዎች ያልደከሙት የለም። ግን ሳይሳካ ቆይቷል። የፈረንሳዩ ንጉሥ ሊዩስ ፲፬ ኮልበርት የተባለ መልዕክተኛ ልኮ ሞቶበታል። ሌላኛው ፈረንሳዊ ኒኮላስ ፒርስ ለማሰረቅ ሲደክም ኖሮ በተሳካለት ማግስት ሞተ። መጽሐፉን ከሟች የተረከበው ጆብ ሉዶልፍ የተሰረቀው መጽሐፍ 'የገነትና ሲኦል ምሥጢራት መጽሐፍ' መሆኑን አወቀ። በመጨረሻ፣ እኤአ በ1770 ስኮትላንዳዊው ጀምስ ብሩስ ጎንደር ላይ ተሳካለት። በሁለት ዓመታት ሁለት ቅጂ ጽፎ ቢወስድም፣ እሱ 'ከጉዞዬ ሁሉ በጣም አጓጊውና የማይገኘው ትሩፋቴ' ያለውን ማንም አላመነውም ነበር። 'ውሸታም ተብሎበታል' (ፍሊፕ ማርስደን እንደተረከው።) አሁን መጽሐፈ ሔኖክ ቱሉ ጎዶ ደሴት ላይ ይገኛል አሉ። በ9ኛው ክ/ዘመን አሕመድ ኢብን ኢብራሒም (በተለምዶ ግራኝ መሐመድ ወይም አሕመድ ግራኝ የሚባለው) ሙስሊም ጦረኛ የክርስቲያኑን መንግሥት ሲወጋ ክርስተያኖች ተሰደው ወደ ደሴቶቹ መምጣታቸው ይነገራል። ያኔ አክሱም ይገኛል የሚባለው 'ታቦተ ፂዮን'ም እዚያ ቆይታ ማድረጉ ይነገራል። ግራሀም ሀንኩክ 'ታቦተ ፅዮንን ፍለጋ' ተብሎ በተነገረው መጽሐፉ ላይ የታቦታትን መብዛት 'ዛፍን ለመደበቅ ጫቃ ውስጥ መትከል' የሚል ተረት አጣቅሶለታል - ታቦተ ፅዮንን ለመደበቅ ይሆናል በሚል።

ወደ ቱሉ ጉዶ ማስታወሻችን ስንመለስ፣ ወደዚያ ለመሔድ ያቀድነው አዋሽ 7 "ተሀድሶ" ላይ ሳለን ነበር። (አብረን የሔድነው እኔ፣ እያስጴድ ተስፋዬ እና ቴዎድሮስ እሸቱ እንዲሁም አዋሽ ሰባት አብሮን ያልነበረው በላይ ማናዬ ነበርን።) አዋሽ 7 አንድ የዛይ ብሔረሰብ ተወላጅ ተዋውቀን ነበር። የሚተዳደረው በአሳ አስጋሪነት ነው። በሕዝባዊ አመፁ ወቅት ከመንገድ ላይ ታፍሶ ነው እዚያ የመጣው። ሆኖም ስለአመፁ መንስዔና ምንነት የሚያውቀው ነገር አለ ለማለት ይቸግራል። ስለዛይ ማኅበረሰብ ሲያወራልን ለማየት ጓጓንና ቀጠሮ ያዝን። የዛይ ብሔረሰብ አባላት የሚኖሩት ቱሉ ጉዶ የተባለው የዝዋይ ደሴት ላይ ነው። የሚናገሩት ቋንቋ ትግርኛም ጉራግኛም ይመስላል። ግን ሁለቱንም አይደለም። ብዛታቸው 3000 ገደማ ነው ይባላል።

ቱሉ ጉዶ አፋፍ ላይ፣ በማርያም ቤተ ክርስቲያን ጀርባ ቆመን ቁልቁል ከሳር ጎጆዎች መካከል የቆርቆሮ ጣሪያ ያላቸው ሁለት ቤቶች አየን።  (ከታች በጀልባ እየተንሳፈፍንም አይተነው ነበር።) ደሴቷ ላይ የሚኖሩት ሕዝቦች እስከ 6ኛ ክፍል የሚማሩበት ትምህርት ቤት ነው። ከዚያ በላይ ለመማር 7 ኪሎ ሜትር ርቀት ላይ ወደሚገኘው አሰላ ወይም 24 ኪሎ ሜትር ርቆ ወደሚገኘው ዝዋይ በጀልባ መጓዝ አለባቸው። የሚተዳደሩት በእርሻ ወይም በግብርና ነው። በመስኖ የሚያለሙት አትክልት ያስጎመጃል።

እኛ ወደ ቱሉ ጉዶ የሔድነው በዝዋይ ስለሆነ ጀልባ ላይ ለመሔድ አንድ ሰዓት ተኩል፤ ለመመለስም እንደዚያው ፈጅቶብናል። የቱሉ ጉዶ ደሴት ከደሴቶቹ ሁሉ ጎላ ያለ እንደጡት መንታ ዓይነት ተራራ ነው። ይህንን ለማወቅ ግን ተራራውን መቅረብ ይጠይቃል። እስከዚያው አንድ ጉብታ ብቻ መስሎ ነው የሚታየው። ደሴቱ ከርቀት እየታየ ግን ቢሔዱ፣ ቢሔዱ የማይደረስበት ዓይነት ደሴት ነው።

ሌላው አስገራሚ ነገር፣ ደሴቱ ዙሪያ ያሉ ተንሳፋፊ ድንጋዮች ነገር ነው። በዙሪያው ተኮልኩሎ ሲታይ እንደማንኛውም ድንጋይ ይመስላል። ሲያነሱት ግን እንደቡሽ የቀለለ ነው። ወንዝ ላይ ሲጥሉትም ይንሳፈፋል። እርስበርሱ ሲጋጭ ደግሞ እንደማንኛውም ድንጋይ ጠንካራ ነው - ይፋጫል። ቢጠረብ እንደጀልባ ማገልገሉ አይቀርም። የትኛውም ያየሁት ባሕር ዳርቻ ላይ እንዲህ ዓይነት ድንጋይ ገጥሞኝ አያውቅም።

የሔድንበት ዕለት "ያስተርዮ ማርያም" (ጥር 21) ዋዜማ ስለነበር ብዙ ሰዎች ወደ ደሴቷ ሔደው ነበር። መጽሐፈ ሔኖክ አለበት የተባለው ሙዚየም ግን ዝግ ስለነበር የመጎብኘት ዕድል አላገኘንም። አብዛኛው ሰው እዚያው አድሮ በማግስቱ የማርያምን  ታቦት ለማንገሥ ስለሔደ የጎልማሳ ሰው እጥፍ ያህል ቁመት ያለውን ቄጤማ ቀጥፎ የቤተ ክርስቲያኗ ግቢ ውስጥ ጊዜያዊ ምንጣፍ ሠርቷል። በላይ ማናዬ የቄጤማው ሐይቁ ውስጥ መብዛት ለሐይቁ አደገኛ እንደሆነና ሊያደርቀው እንደሚችል ስጋቱን ነግሮ እኔንም እንድሰጋ አድርጎኛል። ሐይቁ እና ደሴቶቹ በክልሉ ቱሪዝም ቢሮ ብዙ ሊሠራበት ሲገባ ምንም አልተነካም። በቢሾፍቱ ሐይቆች ዙሪያ የሚታዩትን ሪዞርቶች ሩብ ያህል እንኳ በዝዋይ ሐይቅ ዙሪያ ቢኖር ለሐይቁ እንክብካቤ ማድረግ የሚቻልበት፣ እንዲሁም ሀብት የሚፈጠርበት ዕድል ይኖር ነበር።

ወደ ቱሉ ጉዶ ስንሔድ ስለደሴቱም ይሁን ስለሐይቁ የማውቀው ነገር ነበር ማለት አይቻልም። ስንመለስ በብዛት የጨመርኩት ነገር የበለጠ የማወቅ ጉጉት ነው። ዝዋይ ሐይቅ እና ደሴቶቹ ይሄን ሁሉ ውበት እና ታሪክ አዝለው ሲኖሩ እኔ የት ነበርኩ?

Thursday, October 13, 2016

How I'm Made a Dissident, Emotional Man and Usual Suspect



[WARNING: If a personal note bores you, don’t read this.]

I was 11 years old boy when EPRDF took power. As a kid, I had a confused feeling during the time the then 'Woyane' controlled Addis on Ginbot 20. During the nights before, we used to listen to 'Dimtsi Woyane’, radio broadcasted by TPLF from battlefield. I remember the elderlies were very worried however I kind of loved the guys from what they, the Woyanes, spoke on the radio. In addition, my father, despite being a member of the then national guard in the Ethio-Somali border, had said he had wished ‘Derg’ to be defeated, or at least my sister had told me he had said so. Derg’s defeat wasn’t just my father's dream come true for me. He also retired and reunited with his family.

Even though the 'Woyanes' were portrayed like monsters by the time they took control of Addis Ababa, I liked them. I stared at them wondering at their never cut hair, old shorts and sandals. I told a couple of them that 'I love them' when they come to our village for disarmament and search for illegal holds of arms.

Soon later, they are worn with good uniforms, and 'kesikis' shoes which I had wished to have a pair. Their name became popularly EPRDF and the 'Woyane' turned a derogatory term for 'Derg' propagandists already associated it with equivalence to 'separatists'.

EPRDF took control of state owned and widely listened only radio station and preached a lot about democracy, national liberation, equal rights and so on. It was my formative age. Everything I listened to was sweet and persuasive. In contrary, the elderlies in our neighborhood became so critical of the new regime. I didn't know why but I thought it was only because it is a government that EPRDF is hated and that only because newly formed opposition political parties are not given the governing chance, that they are preferred.

I didn't know why people became more concerned about their ethnic background. Discussions of the older people seemed always as if there is something to be worried. I couldn't get the slightest idea of what bothered them until I turned 18 and went with my father to 'Kebele' to get an ID. I was asked what my 'nationality' (not citizenship) was. I never felt belonging to any ethnic group before. I turned my face toward my father who took almost a minute to respond to. He looked like he lost an internal battle immediately after that. My mother and father are from different regions and it never mattered before. Until now, telling the 'nationality' written on my ID is embarrassing to me. I always felt it isn't representative of my identity. It is like I’m legally forced to feel belonged to one group and not to the rest.

Tuesday, September 20, 2016

Sharing the Burden…

How many prisoners of conscience do you think are held in Qilinto, Kality, Shoa Robit and Zeway Federal prisons for having different political thoughts to the regime in Ethiopia? In Qilinto alone, there are estimated of 500 of them who are not convicted yet. How many of these are recognized by the public to whom they are sacrificing?

My arrest and 18 months of stay in prison has helped me meet a lot of prisoners. I met a guy who has never heard the name of a rebel group (Amhara Democratic Forces Movement) of which he was accused being a member; I met a guy who is accused for affiliation of Oromo Liberation Front whose leaders he can't name; I met the ex-president of regional state of Gambella, Air Force Capitans, and many others who has no one to visit, hire a lawyer, or even to remember to… By the time I was held in Qilinto, many Ethiopians who raised religious freedom from State interference, Gondere Amharas, Oromo University students, youths from Gambella and Benishangul Gumuz, Tigrians who were suspected for having affiliation to the Tigrian rebel group, and many Ethiopian Somalis were held there. Many of these share the same cahllenge: they have no one to give the least recognition why they were jailed. I used to deliberately avoid hearing stories of these inmates while I was there to avoid the feeling that I can't do any good for them. After my release, the feeling haunts me in different form. I sometimes ask myself if I might feel better jailed than to helplessly do nothing as a 'free man'.

A week before the wake of Ethiopian new year, Qilinto prison caught in fire. Guards shot many prisoners dead when they try to escape the fire. Now, the survivors are distributed to other prisons, Shoa Robit and Zeway, while a few others are left to stay in a undamaged zone in Qilinto. The prisoners who are moved to other prisons had no shoes (were barefooted) and have no clothes to change. Those who have regular visitos are now given with pair of slippers and cloths to change, but most political prisoners whose family members and friends are in remote rural areas are still on barefoot. Even worse, no one knew which one of them did make it alive from the blaze for they have no one who speaks about what had happened to them. (Prison admins claimed the dead are 23 but informal reports indicate more than 70 prisoners are missing.)

If you ask me how many of these 500 political prisoners in Qilinto have actually committed a crime, my answer would be 'maybe ten'. One way or another, all of them are victims for trying what they thought would bring better change for their people. They are people who care.

These prisoners of conscience are not all well known. They do not have family and friends support. Most of them are from remote rural areas. Some of them were breadwinners for their families before their arrest and they don't know the fate of their respective families after they are jailed. In addition to this and physical and psychological abuses in prison, they also have to face a lot of challenges:

1. They don't have basic necessities (such as clothes to change, blankets, pyjamas, towels…) nor pocket money to buys some things such as cleaning detergents, toothbrushes and toothpastes, or even to have a cup of coffee once a week. However, there are a few job opportunities for prisoners, they are not allowed for political priosners.

2. They miss someone who talk to them. Most of the political prisoners have no one visiting them regularly. Even though they do have many inmates, none of them can replace the feeling visitors give a prisonor.

3. They need information. They want to know what is going on in the country. They don't have any reliable source of information other than windfall rumors and EBC's state-led biased reports. They need to update themselves with contemporary realities.

These are all mere wishes to many of the political priosners.

The way we support the political prisoners has a direct implication for those who are trying their best to make a change in the country. They will either be encouraged for they will have our support in case they fall victims of the regime or not. This is why we need to ask what we can do.

Currently, it is only a few concerned citizens who are visiting and trying to help political prisoners at regular basis. This has made the burden on these people very much. What if each of us try to do what we can? What if those of us who have the time select a political prisoner and keep visiting her/him regularly? What if those of us who have the money keep contributing some regularly? Wouldn't this be a great deal of care and promise for those who are sacrificing for a better world?

Wednesday, September 7, 2016

EthiopiaProtests: ‘የበሰለው ፍሬ’

ሐምሌ 2006 ከማዕከላዊ ወደ ቂሊንጦ ስዛወር፣ ዞን ሁለት ነበር የተመደብኩት። በወቅቱ በሽብር የተከሰሱ ብዙ ጎንደሬዎች ነበሩ። አልጋው ሥር "ደቦቃ" በማስተኛት ያስተናገደኝም ቢራራ የተባለ ጎንደሬ ነበር። ከዚያ በፊት ከሥሙ በስተቀር የማላውቀውን ፋሲል ደሞዝን አንድ ዘፈን ያስተዋወቀኝ እሱ ነው። ዘፈኑን እስከዛሬ ባልሰማውም ሁለቱን ስንኞች ግን በቃሌ ይዣቸዋለሁ። "አረሱትን አልሰማኸውም?" አለኝ ድጋሚ 'አልሰማሁትም' አልኩት ባለማወቄ ሲገረም አይቼ እያፈርኩ፤ ስንኞቹን ነገረኝ።

"አረሱት ይሉኛል የመተማን መሬት፣
ያውም የኛን ዕጣ
እነሱ ምን ያርጉ ከኛ ሰው ሲታጣ።"

ሰሞኑን 17 ያህል አርቲስቶች ለአዲስ ዓመት ዋዜማ አቅደውት የነበረውን የሙዚቃ ድግስ በሐዘናችን ምክንያት መሰረዛቸውን ሰማሁ። አርቲስቶቻችን ሰው እየወጣቸው ነው ማለት ነው የሚል ስሜት ተሰማኝ። እኛው ያከበርናቸው አርቲስቶች የሕዝባችንን ሐዘን ማክበር ከጀመሩ ትግላችንንም የሚቀላቀሉበት ግዜ ሩቅ አይሆንም፣ እኛም 'አርቲስት' የሚለውን ቃል ስድብ ከማድረግ እንቆጠባለን እያልኩ ሳስብ ሳልሰማቸው ያመለጡኝ ብዙ የትግል ዘፈኖች እንዳሉ ተረዳሁ።

የኦሮምኛ ዘፋኞች ዘፈንን የትግል መሣሪያ ማድረግ ከጀመሩ ሰንበትበት ብለዋል። ሁሉም ዕኩል መደመጥ አልቻሉም እንጂ ባለፈው አንድ ዓመት በአማካይ በቀን አንድ የትግል ዘፈን እየለቀቁ ነበር። ከሁሉም ግን በጣም ተወዳጅ የሆነውና ቋንቋውን የማታውቁትን ሳይቀር የሚወዘውዘው የሀጫሉ 'ማለን ጅራ' ነበር፤ ስለዚህ ዘፈንም መጀመሪያ የሰማሁት እዚያው ቂሊንጦ በመጣ ወሬ ነው።

ኪነ ጥበብ ትግሉን ሲቀላቀል የትግሉን መብሰል የሚያሳይ ምልክት አድርጌ ነው የማየው። በአዲስ አበባ መንግሥትን በገደምዳሜ የሚወርፉ ትያትሮች ከሌሎቹ የበለጠ ብዙ ተመልካች አላቸው፣ የመግቢያ ዋጋቸውም ውድ ነው። ምክንያቱም የሕዝቡን ዝምታ ይናገራሉና። አሁንም፣ አርቲስቶቻችን የትግል ዘፈኖችን ሲዘፍኑ በሕዝብ ልብ ውስጥ ያላቸው ዋጋ ይጨምራል።

ስለፋሲል ደሞዝ እነዚያ ስንኞች ሳወራ ወንድሜ "‹እንቆቅልሽ› የሚለውን አታውቀውም?" አለኝ። አላውቀውም ነበር። ይገርማል ፋሲልን ለመጀመሪያ ጊዜ በዚህ ዘፈኑ ሰማሁት፣ አየሁት። ክሊፑ ላይ፣ ሴቲቱ እንቆቅልሽ ትጠይቀውና መልሱን ባለማወቁ "አገር ስጠኝ" ትለዋለች፣ እሱ ግን እንዲህ ይላታል።

"እንቆቅልሽ፣
በሰም ለበስ ቅኔ፣
አሁን ገና፣ መጣሽብኝ ባይኔ።"

ፋሲል "በይ ደስም አላልሽኝ ጨዋታ ቀይሪ" እያለ ሲያንጎራጉር የሆነ ልብን የሚኮረኩር ኃይል አለው። ወንድሜ "ይሄ ይገርምሃል እንዴ?" አለኝና የይሁኔ በላይ አዲሱን ዘፈን አስደመጠኝ። ለወትሮው፣ ይሁኔን ከፍቼ የማዳምጠው ዘፋኝ አልነበረም። ይሄንን 'ሰከን' የሚለውን ዘፈኑን ስሰማው ግን የማላውቀው ስሜት ልቤን አተራመሰው።

"…ሰከን በል፣
ሰከን ማለት፣
ነው ጨዋነት
ሰከን ማለት፣
ነው ጀግንነት
ወታደሩ፣ ሰከን በል
አፈሙዙን ሰከን አርገው፣
ቃታህንም እንዳትስበው፣
ባዶ እጁን ነው፣ የሚጮኸው፣
ሠላማዊ፣ ወንድምህ ነው፣
ሰከን በሉ፣ ሕዝቤን ተዉት
ድምፁን ስሙት፣ አትግደሉት…"

በማለት የመንግሥትን ሀጢያት "…ውጉዝ ከመአርዮስ" ብሎ በማውገዝ፣ ስለኅብረት ሲባል፣ "በወላጁ ጥፋት፣ አይወቀስ ልጁ" እያለ መስከንን ይመክራል።

ናቲ ማን ቀጠለ። ናቲ ደግሞ በኦሮምኛ ስልተ ምት "አሁን ተነካሁ" እያለ፣ እሽክም፣ እሽክም አስባለኝ።

"ኦሮሞን፣ ኦሮሞን ሲከፋው
አሁን ተነካሁ
አማራን፣ አማራን ሲከፋው
አሁን ተነካሁ…"

ከዚያ ደግሞ የመስፍን በቀለ ዜማ ቀጠለ። በቀረርቶ የሚጀምረው የመስፍን "ሠላም ለኢትዮጵያ" አዲስ ትውልድ መጥቷል ይላል። ወራደሩንም እንዲህ ይለዋል፦

"ወታደሩ ጓዴ፣ አንተ ያገሬ ሰው፣
ወንድምክን አትግደል፣ ብረትክን መልሰው።…"

ሌንሴ ለሜሳ ደግሞ ጆሮ በሚለሰልስ ድምፅዋ፣ "ተነቃንቋል" ትላለች፣

"ተነቃንቋል ጥርሱ ይነቀል፣
ይነቀል፣
ይነቀል ይውለቅ
የአሉላ የጆቴን ትከሉበት ወርቅ፣
ክፍተቱ እንዲሞላ ውበቱ እንዲደምቅ።…"

መክፈቻዬ ላይ የጠቀስኩትን ፋሲል ደሞዝን መዝጊያም ላድርገው። በቅርቡ በለቀቀው ዘፈኑ እንዲህ ይላል፣

"…ኧረግ ወዲያልኝ (ወዲያልኝ)
ኧረግ ወዲያልኝ (ወዲያልኝ)
በቃ ሒድልኝ (ሒድልኝ)
25 ዓመት አላገጥክብኝ።…"

ክብር ለእነዚህ አርቲስቶች ይሁን!
አሜን።